TRAWNIKI \u2013 JAK JE ZAK\u0141ADA\u0106, PIEL\u0118GNOWA\u0106 I EKSPLOATOWA\u0106<\/p>\n
Trawniki spe\u0142niaj\u0105 wielorakie funkcje w \u017cyciu cz\u0142owieka spe\u0142niaj\u0105c wiele funkcji takich jak oczyszczanie powietrza ze szkodliwych dla cz\u0142owieka gaz\u00f3w, metali ci\u0119\u017ckich i t\u0142umienie ha\u0142asu. Korzystnie dzia\u0142aj\u0105 na system nerwowy i samopoczucie, rozwijaj\u0105 poczucie pi\u0119kna i estetyki. Nowoczesna willa bez trawnika nie ma \u017cadnego uroku. I na odwr\u00f3t, stary, ale zadbany domek z otaczaj\u0105cym trawnikiem daje efekt estetyki. Daj\u0105 one nie tylko wizualny efekt, ale najcz\u0119\u015bciej jest symbolem \u0142adu i czysto\u015bci w tym obiekcie.
\nOpr\u00f3cz znaczenia dekoracyjnego, trawniki maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c du\u017ce znaczenie biologiczne. Poch\u0142aniaj\u0105 du\u017co metali ci\u0119\u017ckich, stawiaj\u0105c zapor\u0119 do ska\u017cenia gleby. Jednocze\u015bnie wytwarzaj\u0105 du\u017ce ilo\u015bci tlenu. Wskutek intensywnego parowania z ro\u015blin, zwi\u0119kszaj\u0105 wilgotno\u015b\u0107 powietrza, szczeg\u00f3lnie w warstwie przy gruntowej. Powoduje to obni\u017cenie temperatur nawet o kilka stopni w okresie upa\u0142\u00f3w. Silnie zadarnione tereny ocieniaj\u0105 gleb\u0119 zapobiegaj\u0105c parowaniu z niej wody. Trawniki tak\u017ce t\u0142umi\u0105 ha\u0142as.
\nPowy\u017csze korzy\u015bci daje trawnik prawid\u0142owo za\u0142o\u017cony i prowadzony o g\u0119stej, zwartej darni, przykaszany, nawo\u017cony, wa\u0142owany, odchwaszczany i podlewany.<\/p>\n
PROJEKTOWANIE TRAWNIKA<\/p>\n
Przed podj\u0119ciem decyzji o za\u0142o\u017ceniu trawnika musimy sprecyzowa\u0107 po pierwsze jak\u0105 funkcj\u0119 ma on spe\u0142nia\u0107, a po drugie, czy b\u0119dziemy mogli spe\u0142ni\u0107 wszystkie warunki dla za\u0142o\u017cenia i utrzymania tego trawnika przez nast\u0119pne lata na wysokim poziomie technicznym. Trawniki przydomowe mog\u0105 spe\u0142nia\u0107 trzy zasadnicze funkcje:<\/p>\n
1. Trawniki og\u00f3lno u\u017cyteczne, dekoracyjno-sportowe o przeznaczeniu wielorakim, najcz\u0119\u015bciej jest to trawnik wok\u00f3\u0142 domu mieszkalnego, gdzie spe\u0142nia funkcj\u0119 dekoracyjn\u0105 i r\u00f3wnie\u017c u\u017cytkowany jest sportowo, np.: do gry w badmintona.
\n2. Trawniki dekoracyjne \u2013 dywanowe. Odznaczaj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bciw\u0105 kolorystyk\u0105 \u2013 ich \u017cywa ziele\u0144 utrzymuje si\u0119 przez ca\u0142y rok, r\u00f3wnie\u017c zim\u0105. Tworz\u0105 zwart\u0105 g\u0119st\u0105 dar\u0144 i wolno odrastaj\u0105. Maj\u0105 jednak du\u017ce wymagania piel\u0119gnacyjne.
\n3. Trawniki specjalne takie jak np.: przeznaczone na obiekty sportowe, przeciw erozyjne, do zadarniania zoczy, skarp, wydm morskich, itp.
\n4. \u0141\u0105ki i pastwiska trudno co prawda nazwa\u0107 trawnikami, lecz mo\u017cemy si\u0119 spotka\u0107 z nasionami traw przeznaczonych w\u0142a\u015bnie w tym celu. Te cztery grupy trawnik\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 sk\u0142adem mieszanki nasion traw i nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119 ich przeznaczenie przed zakupem nasion.<\/p>\n
ZAKUP NASION<\/p>\n
Na rynku polskim znajduje si\u0119 du\u017co mieszanek traw tak polskich jak i zagranicznych. Jednak du\u017co z nich przedstawia ma\u0142\u0105 warto\u015b\u0107 u\u017cytkow\u0105. Firmy mieszaj\u0105 te sk\u0142adniki, kt\u00f3re aktualnie posiadaj\u0105. Mieszanki te najcz\u0119\u015bciej nie s\u0105 testowane w \u017cadnym o\u015brodku naukowym. Ostrzegam przed zakupem nasion \u201eluzem\u201d na targowiskach. S\u0105 to najcz\u0119\u015bciej nasiona traw pastewnych nie nadaj\u0105ce si\u0119 na dobry trawnik. Ponadto nasiona sprzedawane \u201eluzem\u201d na wag\u0119 nie zachowuj\u0105 odpowiednich proporcji ilo\u015bciowych gatunk\u00f3w traw \u2013 l\u017cejsze s\u0105 na g\u00f3rze, a ci\u0119\u017csze opadaj\u0105 na d\u00f3\u0142 opakowania zbiorczego, a rzadko sprzedawca ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 ich odpowiedniego wymieszania przed zwa\u017ceniem. Warto poszuka\u0107 producenta, kt\u00f3ry testowa\u0142 swoje wyroby w O\u015brodku Nawierzchni Trawiastych w Katowicach. Je\u015bli decydujemy si\u0119 na zakup traw polskich to warto sprawdzi\u0107 czy w sk\u0142adzie mieszanki znajduj\u0105 si\u0119 nasiona dobrych jako\u015bciowo gatunk\u00f3w. S\u0105 to mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n
Rajgras angielski: GAZON (inaczej Wi\u0119c\u0142awicki) i odmiany \u2013 NIRA, NIGA, INKA.<\/p>\n
Kostrzewa czerwona odmiana NIMBA.<\/p>\n
Wiechlina \u0142\u0105kowa odmiana ALICJA i GOL.<\/p>\n
Mietlica pospolita odmiana IGEKA.<\/p>\n
Kostrzewa owcza odmiana ESPRO.<\/p>\n
Kostrzewa owcza nitkowata odmiana SIMA.<\/p>\n
PRZYGOTOWANIE GLEBY<\/p>\n
WARSTWA NO\u015aNA (pr\u00f3chnicza) to mieszanina cz\u0119\u015bci ziemistych, organicznych oraz cz\u0119\u015bci sp\u0142awialnych. Grubo\u015b\u0107 warstwy no\u015bnej powinna wynosi\u0107 od 8 do 12 cm. W tej warstwie znajduj\u0105 si\u0119 w\u0119z\u0142y krzewienia, roz\u0142ogi oraz prawie 90% masy korzeniowej.<\/p>\n
Przed za\u0142o\u017ceniem trawnika musimy okre\u015bli\u0107 rodzaj terenu, na kt\u00f3rym ma by\u0107 on za\u0142o\u017cony. I tak mo\u017cemy spotka\u0107 teren posiadaj\u0105cy warstw\u0105 no\u015bn\u0105 lub miejsca dzikie, dziewicze, tereny wok\u00f3\u0142 nowo wybudowanych budynk\u00f3w mieszkalnych, itp., bez warstwy no\u015bnej. W pierwszym przypadku nale\u017cy gleb\u0119 uprawi\u0107 stosuj\u0105c przy wi\u0119kszych powierzchniach glebogryzark\u0119, dwukrotnie \u2013 wzd\u0142u\u017c i w poprzek, nast\u0119pnie bronowa\u0107, a\u017c do uzyskania r\u00f3wnej powierzchni. Przy ma\u0142ych powierzchniach spulchnianie gleby mo\u017cna uzyska\u0107 stosuj\u0105c zwyk\u0142e narz\u0119dzia, tj. szpadel, wid\u0142y ogrodnicze i grabie. Przed bronowaniem zastosowa\u0107 nawo\u017cenie. Najlepiej naw\u00f3z wielosk\u0142adnikowy, np.: Azofoska inne o tym samym sk\u0142adzie szczeg\u00f3lnie magnezu lub uzupe\u0142niaj\u0105c jednym z nawoz\u00f3w magnezowych, np.: Magnezowitem 0,5 \u2013 1 kg\/100 m2. Gdyby nie zosta\u0142 zastosowany naw\u00f3z z dodatkiem magnezu, to trzeba go koniecznie zastosowa\u0107 przy nawo\u017ceniu pog\u0142\u00f3wnym. Magnez jest g\u0142\u00f3wnym sk\u0142adnikiem obok azotu decyduj\u0105cym o kolorystyce trawnika. Na glebach ubogich w magnez, a takie s\u0105 najcz\u0119\u015bciej w Polsce, mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 \u017c\u00f3\u0142te przebarwienia trawnika, co mylnie mo\u017ce sugerowa\u0107, \u017ce jest to skutek suszy. Wskazane jest zbada\u0107 kwasowo\u015b\u0107 gleby i je\u017celi pH jest poni\u017cej 5, zastosowa\u0107 nawozy wapniowe. Je\u017celi teren by\u0142 silnie zachwaszczony, to po wykonanej uprawie odczeka\u0107 a\u017c chwasty wyrosn\u0105 do wysoko\u015bci 3 \u2013 4 cm i zastosowa\u0107 oprysk preparatem Roundup w st\u0119\u017ceniu 2 %, tj. 200 ml na 10 l wody. Nast\u0119pnie nale\u017cy odczeka\u0107 a\u017c chwasty zaczn\u0105 zasycha\u0107. Czas ten wynosi najcz\u0119\u015bciej 2-4 tygodnie w zale\u017cno\u015bci od przebiegu pogody. Przestrzega\u0107 tu r\u00f3wnie\u017c nale\u017cy okresu karencji ok. trzech tygodni dla preparatu Roundup, kt\u00f3ry mo\u017ce zalega\u0107 w glebie. Po tym okresie nale\u017cy znowu wykona\u0107 kilkakrotnie bronowanie i mo\u017cna wykona\u0107 siew nasion. W drugim przypadku na terenach dziewiczych nale\u017cy przygotowa\u0107 warstw\u0119 no\u015bn\u0105. W tym celu teren nawie\u017a\u0107 pi\u0119ciocentymetrow\u0105 warstw\u0119 torfu, ziemi ogrodowej czy dobrego kompostu. Je\u017celi jest to gleba gliniasta, ci\u0119\u017cka to koniecznie na taki teren doda\u0107 ziarnistego piasku i zastosowa\u0107 narz\u0119dzie mieszaj\u0105ce, np.: glebogryzarka lub brona wahad\u0142owa aktywna. W przypadku ma\u0142ych powierzchni wspomniane sk\u0142adniki wymiesza\u0107 przy pomocy szpadla czy wide\u0142 ogrodniczych. Dalej wykona\u0107 bronowanie czy grabienie i ewentualnie niszczenie chwast\u00f3w (je\u017celi zachodzi taka konieczno\u015b\u0107). Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce zar\u00f3wno po mechanicznym, jak i r\u0119cznym spulchnianiu nale\u017cy odczeka\u0107 do siewu nasion, aby gleba osiad\u0142a. Okres ten wynosi 2-3 tygodnie lub je\u017celi wyst\u0119puj\u0105 opady deszczu 1 tydzie\u0144. Przed siewem usun\u0105\u0107 wszystkie kamienie, uschni\u0119te chwasty i inne przedmioty, kt\u00f3re utrudnia\u0142yby p\u00f3\u017aniejsze koszenie.<\/p>\n
SIEW<\/p>\n
Na opakowaniach mieszanek podawane s\u0105 normy wysiewu na 1 m2 lub 100 m2.W normach tych uwzgl\u0119dniona jest warto\u015b\u0107 u\u017cytkowa (dotycz\u0105ca si\u0142y i energii kie\u0142kowania) nasion. Zwi\u0119kszenie normy wysiewu czy jej zmniejszenie jest mo\u017cliwe, ale nale\u017cy zda\u0107 sobie spraw\u0119, jakie mog\u0105 by\u0107 tego konsekwencje. Zwi\u0119kszone normy wysiewu mog\u0105 by\u0107 uzasadnione wtedy, gdy pragniemy szybciej osi\u0105gn\u0105\u0107 zwarty trawnik. Norma ta nie powinna by\u0107 przekroczona o 100%. Przy wysokich normach wysiewu nale\u017cy si\u0119 liczy\u0107 z konieczno\u015bci\u0105 cz\u0119stego nawo\u017cenia i wykonywania cz\u0119stych zabieg\u00f3w polegaj\u0105cych na silnym wygrabianiu \u2013 wertykulacji. Bardzo g\u0119ste trawniki nara\u017cone s\u0105 na choroby grzybowe. Obni\u017cone normy wysiewu mog\u0105 doprowadzi\u0107 do wyra\u017anego wolniejszego powstawania zwartej darni, a wolne miejsca zape\u0142nione b\u0119d\u0105 cz\u0119sto przez chwasty. Je\u015bli w mieszance przewa\u017ca\u0107 b\u0119d\u0105 rajgrasy, bez wiechlin \u0142\u0105kowych, to nawet przy prawid\u0142owej cz\u0119stotliwo\u015bci koszenia trawnik sk\u0142ada\u0107 si\u0119 b\u0119dzie z licznych k\u0119p. Tylko \u015bcis\u0142e przestrzeganie norm wysiewu i obowi\u0105zkowe przykrycie wysianych nasion oraz od pocz\u0105tku przestrzeganie kompleksowej piel\u0119gnacji pozwala na uzyskanie zwartego trawnika nawet po trzech, a najp\u00f3\u017aniej po sze\u015bciu miesi\u0105cach wegetacyjnych. Wyb\u00f3r terminu siewu zale\u017cy od czasu zako\u0144czenia zasadniczych prac agrotechnicznych, usuni\u0119cia chwast\u00f3w z przygotowanej do siewu warstwy no\u015bnej oraz doprowadzenia jej do wysokiej wilgotno\u015bci. Najlepszy termin to ten, gdy prace agrotechniczne zosta\u0142y wykonane jesieni\u0105, a czynno\u015bci przedsiewne wykonane b\u0119d\u0105 wiosn\u0105 \u2013 czyli marzec-kwiecie\u0144. Nale\u017cy pozwoli\u0107 na ujawnienie si\u0119 chwastom po to, aby skutecznie zniszczy\u0107 je przed siewem. Wcze\u015bniejsze siewy wiosenne nara\u017cone s\u0105 na okresy niskich temperatur, a nawet przymrozk\u00f3w. Sia\u0107 mo\u017cna od po\u0142owy kwietnia do pocz\u0105tku pa\u017adziernika. W okresie tym wyst\u0119puj\u0105 wyr\u00f3wnane temperatury, poza tym jest to naturalny okres kie\u0142kowania nasion traw. Nie wolno sia\u0107 w bardzo such\u0105 gleb\u0119. Najlepiej poczeka\u0107 na obfity deszcz albo dokona\u0107 intensywnego podlewania. Przeznaczon\u0105 ilo\u015b\u0107 mieszanki podzieli\u0107 na po\u0142ow\u0119, jedn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wysia\u0107, np.: wzd\u0142u\u017c, a drug\u0105 w poprzek planowanego terenu przeznaczonego na trawnik. Mo\u017cna wysiewa\u0107 r\u0119cznie, rzutowo lub przy pomocy siewnik\u00f3w. Przy r\u0119cznym wysiewie nale\u017cy dba\u0107, aby zachowa\u0107 r\u00f3wnomierno\u015b\u0107 rozmieszczenia nasion. W mieszankach znajduj\u0105 si\u0119 nasiona r\u00f3\u017cnej wielko\u015bci i o r\u00f3\u017cnej masie, dlatego przed i w czasie siewu nale\u017cy co jaki\u015b czas nasiona miesza\u0107, poniewa\u017c drobne nasiona przemieszczaj\u0105 si\u0119 ni\u017cej np.: mietlica i wiechlina, natomiast \u017cydce i kostrzewy pozostaj\u0105 na wierzchu. Siewy wykona\u0107 przy bezwietrznej pogodzie, wyrzucaj\u0105c je blisko powierzchni gleby. Nasiona traw s\u0105 drobne i lekkie. Rozwijaj\u0105ce si\u0119 najpierw korzenie zarodkowe, a nast\u0119pnie m\u0142ode p\u0119dy s\u0105 bardzo delikatne i je\u015bli nasiona nie zostan\u0105 przykryte po wysianiu na g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 5-10 mm to skazane s\u0105 na wyeliminowanie przez wiatr i ptaki, a wreszcie korzenie zarodkowe zostan\u0105 zniszczone przez promienie s\u0142o\u0144ca. Ustalono, \u017ce brak przykrycia nasion powoduje straty w zagospodarowaniu wysiewu od 20 % do 35 %, a przy niekorzystnych warunkach pogodowych straty te wynosz\u0105 nawet 80 %. Przykrycia nasion mo\u017cna skutecznie dokona\u0107 przy zastosowaniu specjalistycznej kolczatki albo grabieniu sposobem haczykowania. Na ma\u0142ych powierzchniach zalecamy przykrywa\u0107 wysiane nasiona gruboziarnistym piaskiem, nie wi\u0119cej ni\u017c 0,5 cm. Je\u017celi wyst\u0119puj\u0105 kamienie, to przesia\u0107 piasek przez sito o \u015brednicy oczek ok. 1 mm. Je\u017celi nasiona s\u0105 przykryte skutecznie, to wa\u0142owanie nie jest konieczne. Stosowanie lekkiego wa\u0142u na bardzo pulchnej glebie jest wskazane, mog\u0105 to by\u0107 deski przymocowane do but\u00f3w. Utrzymywanie gleby po siewie w sta\u0142ej wilgotno\u015bci skutecznie przyspieszy wegetacj\u0119 traw. Odwrotnie do zalece\u0144 przy podlewaniu trawnik\u00f3w starych, tutaj nale\u017cy podlewa\u0107 cz\u0119sto i nie za obficie, utrzymuj\u0105c wilgotno\u015b\u0107 warstwy no\u015bnej do g\u0142\u0119boko\u015bci 3 cm.<\/p>\n
ZABIEGI PIEL\u0118GNACYJNE<\/p>\n
Do prac piel\u0119gnacyjnych powinny by\u0107 w\u0142\u0105czone nast\u0119puj\u0105ce zabiegi, kt\u00f3rych udzia\u0142 i cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wykonania zale\u017c\u0105 od rodzaju funkcji trawnika oraz indywidualnych mo\u017cliwo\u015bci ich realizowania, przez w\u0142a\u015bcicieli i u\u017cytkownik\u00f3w:
\n\u2013 Nawadnianie
\n\u2013 Nawo\u017cenie
\n\u2013 Koszenie
\n\u2013 Wa\u0142owanie
\n\u2013 Napowietrzanie (aeracja)
\n\u2013 Pionowe ci\u0119cie (wertykulacja)
\n\u2013 Piaskowanie
\n\u2013 Odchwaszczanie
\nTen zestaw zabieg\u00f3w wykonywany systematycznie r\u00f3wnie\u017c gwarantuje dobr\u0105 jako\u015b\u0107 trawnik\u00f3w. Do ekstensywnych zabieg\u00f3w zaliczamy tylko koszenie i nawo\u017cenie.<\/p>\n
KOSZENIE<\/p>\n
Pierwsze koszenie wykona\u0107, gdy pierwsze \u017ad\u017ab\u0142a trawy osi\u0105gn\u0105 wysoko\u015b\u0107 8-10 cm, skracaj\u0105c p\u0119dy do wysoko\u015bci 4 \u2013 5cm. Tak wczesne koszenie, mimo \u017ce trawnik jest bardzo rzadki ma pom\u00f3c gatunkom wolniej rosn\u0105cym, aby mia\u0142y wi\u0119kszy dost\u0119p \u015bwiat\u0142a, kt\u00f3re u\u0142atwi im dalszy wzrost i nie przegranie konkurencji z szybko rosn\u0105cymi. Poza tym zabieg ten korzystnie wp\u0142ywa na krzewienie traw oraz niszczy chwasty. Pierwsze koszenie musi by\u0107 wykonane kosiarkami o systemach bardzo ostrych, poniewa\u017c s\u0142abo ukorzenione ro\u015bliny mo\u017cna powyrywa\u0107 przy koszeniu t\u0119pymi no\u017cami. Po pierwszym koszeniu na glebach lekkich nale\u017cy stosowa\u0107 lekki wa\u0142, aby ro\u015bliny, kt\u00f3re zosta\u0142y lekko wyci\u0105gni\u0119te docisn\u0105\u0107 do gleby. Kolejnym zabiegiem po pierwszym koszeniu jest nawo\u017cenie nawozami azotowymi, np.: saletra amonowa: 3,5 kg na 100 m2 trawnika. Siew nawozu wykona\u0107 dwukrotnie krzy\u017cowo po 1,75 kg nawozu jednorazowo. Po nawo\u017ceniu wykona\u0107 bardziej obfite podlewanie. Kolejne koszenie wykonywa\u0107, gdy trawy osi\u0105gn\u0105 6 \u2013 8 cm i po trzecim koszeniu obni\u017cy\u0107 koszenie do 2,5 \u2013 5 cm. Tempo odrastania traw b\u0119dzie uzale\u017cnione od temperatury, powietrza, wilgotno\u015bci gleby i zasobno\u015bci w sk\u0142adniki pokarmowe, to one b\u0119d\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 koszenia. W pierwszych trzech miesi\u0105cach wegetacji cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 koszenia jest wi\u0119ksza. W warunkach Polski nale\u017cy przyj\u0105\u0107, \u017ce wysokiej jako\u015bci trawnik winien by\u0107 koszony \u015brednio jeden raz w tygodniu. Koszenia wykonywa\u0107 najlepiej rano podczas rosy. Je\u017celi natomiast zamierzamy cz\u0119\u015b\u0107 trawy skoszonej pozostawi\u0107, to koniecznie trawnik musi by\u0107 suchy. Koszenia wykonywa\u0107 na przemian: jedno wzd\u0142u\u017c, nast\u0119pne w poprzek. Na jako\u015b\u0107 trawnika, jego zielony soczysty kolor, znacz\u0105cy wp\u0142yw maj\u0105 typ kosiarek i ich sprawno\u015b\u0107 (ostre no\u017ce), itp. Kosiarki wrzecionowe przecinaj\u0105 li\u015b\u0107 trawy, a popularne kosiarki no\u017cowe urywaj\u0105 li\u015b\u0107, dlatego u kosiarek no\u017cowych wa\u017cne jest, aby kosiarka posiada\u0142a wysokie obroty, a n\u00f3\u017c by\u0142 bardzo ostry. Pozostawienie skoszonej trawy na trawniku przyspiesza filcowanie trawnika, os\u0142abia odrastanie m\u0142odych p\u0119d\u00f3w. Dopuszcza si\u0119 pozostawienie 1\/5 skoszonej masy, tej najdrobniejszej frakcji. W okresie silnych upa\u0142\u00f3w przy braku mo\u017cliwo\u015bci podlewania zmniejszy\u0107 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 koszenia. Je\u015bli posiadamy bardzo zwarty trawnik, nie wolno zostawi\u0107 go nie koszonego na okres zimy by nie dopu\u015bci\u0107 do ple\u015bni \u015bniegowej. Po ostatnim koszeniu przed zim\u0105 bezwzgl\u0119dnie dok\u0142adnie usun\u0105\u0107 skoszon\u0105 traw\u0119 wraz z opadaj\u0105cymi li\u015b\u0107mi.<\/p>\n
NAWADNIANIE<\/p>\n
W programie piel\u0119gnacji trawnik\u00f3w, niezale\u017cnie od ich funkcji, nawadnianie odgrywa podstawow\u0105 rol\u0119. Nawet wysoka \u015brednia roczna ilo\u015b\u0107 opad\u00f3w nie jest nigdy roz\u0142o\u017cona na tyle r\u00f3wnomiernie, aby w pe\u0142ni zaopatrzy\u0107 ro\u015bliny w odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 wody. Trawniki pobieraj\u0105 wod\u0119 poprzez system korzeniowy z warstwy no\u015bnej. Dlatego warstwa no\u015bna powinna mie\u0107 zdolno\u015b\u0107 cz\u0119\u015bciowego zatrzymywania wody, a nadmiar jej przepuszcza\u0107 do warstwy ods\u0105czaj\u0105cej. Stosuje si\u0119 nawadniania polewowe i podsi\u0105kowe.
\nSygna\u0142em m\u00f3wi\u0105cym o potrzebie rozpocz\u0119cia podlewania jest wi\u0119dni\u0119cie traw, przebarwienie na szaro-zielony kolor i brak wilgoci warstwy no\u015bnej do kilku centymetr\u00f3w. Obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 zasad\u0105 jest: im starszy trawnik, tym nawadnianie obfitsze, tak aby woda przesi\u0105ka\u0142a do g\u0142\u0119boko\u015bci 12 cm. Cz\u0119sto stosowane nawadnianie powierzchniowe ogranicza si\u0119 do nasycenia gleby bardzo p\u0142ytko, czasami tylko do g\u0142\u0119boko\u015bci 1 cm. Jest to b\u0142\u0105d. Takie podlewanie wp\u0142ywa na sp\u0142ycenie sytemu korzeniowego. Wod\u0119 musimy oszcz\u0119dza\u0107 i dlatego powinna by\u0107 wykorzystywana w najbardziej racjonalny spos\u00f3b. Nocne podlewanie jest o wiele korzystniejsze od dziennych. Przy dziennym (s\u0142onecznym) nawadnianiu nale\u017cy liczy\u0107 si\u0119 z odparowaniem 30-40% dostarczanej wody. Je\u017celi nie ma opad\u00f3w deszczu to powinni\u015bmy dostarczy\u0107 2-51 wody na 1 m2 tygodniowo w zale\u017cno\u015bci od struktury warstwy no\u015bnej. Trawniki winno si\u0119 r\u00f3wnie\u017c podlewa\u0107 po nawo\u017ceniu.<\/p>\n
NAWO\u017bENIE<\/p>\n
Trawniki bardzo dobrze rozwijaj\u0105 si\u0119 na glebie lekkiej, a wi\u0119c przepuszczalnej. Jednak na tych glebach wyst\u0119puje systematyczne wyp\u0142ukiwanie sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych. W takiej sytuacji dla uzyskania i utrzymania zwartej, efektownej darni niezb\u0119dne jest systematyczne nawo\u017cenie trawnik\u00f3w. Nawo\u017cenie nale\u017cy podzieli\u0107 na podstawowe, stosowane podczas przygotowania gleby przed siewem traw oraz nawo\u017cenie pog\u0142\u00f3wne. Sk\u0142adniki pokarmowe mo\u017cna podzieli\u0107 na trzy grupy: 1. Podstawowe pobierane w najwi\u0119kszej ilo\u015bci: Azot (N), Fosfor (P), Potas (K), Magnez (Mg), 2. Drugorz\u0119dne: Wap\u0144 (Ca), Siarka (S), 3. Mikroelementy pobierane przez trawy w ilo\u015bciach \u015bladowych: na og\u00f3\u0142 ich ilo\u015b\u0107 jest w glebach zadawalaj\u0105ca. Wysoko\u015b\u0107 dawek i terminy nawo\u017cenia nale\u017cy ustala\u0107 po zapoznaniu si\u0119 z zasobno\u015bci\u0105 i struktur\u0105 gleby, cz\u0119stotliwo\u015bci koszenia i eksploatacji. W nawo\u017ceniu nale\u017cy zachowa\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 proporcj\u0119 N:P:K, stosunek ten winien wynosi\u0107 2:1:1,5 na trawniku ekstensywnie eksploatowanym, do 4:1:1,5 nawet 6:1,5:2 na trawnikach intensywnie eksploatowanych. Wielosk\u0142adnikowe nawozy krajowe takie jak Polifoska i Azofoska mog\u0105 by\u0107 skutecznie zastosowane do nawo\u017cenia podstawowego (przedsiewnego) w nast\u0119puj\u0105cych dawkach: Gleby lekko -ci\u0119\u017ckie : 35 kg na 1000 m2 Azofoski (Polifoska). Gleby piaszczyste : 50 kg na 1000 m2 Azofoski (Polifoska). Przed siewem nale\u017cy ustali\u0107 kwasowo\u015b\u0107 gleby, winna ona wynosi\u0107 5,8 do 6,2 pH (lekko kwa\u015bna), wapnowa\u0107 tylko wtedy, gdy warto\u015b\u0107 pH wyniesie mniej jak 5,0. Je\u015bli pH jest zasadowe 7,5-8 stosowa\u0107 naw\u00f3z Siarczan Amonu. Nawozy wysiane przed siewem traw przemiesza\u0107 z gleb\u0105 do g\u0142\u0119boko\u015bci 5 cm. Przy nawo\u017ceniu pog\u0142\u00f3wnym pierwsze wykona\u0107 po pierwszym koszeniu. Na trawniki intensywnie u\u017cytkowane zastosowa\u0107 4-krotne nawo\u017cenie w ci\u0105gu sezonu wegetacyjnego. Przy u\u017cytkowaniu ekstensywnym wystarczy dwukrotne nawo\u017cenie: po pierwszym koszeniu i jesieni\u0105. Przeznaczon\u0105 ilo\u015b\u0107 nawozu wysiewa\u0107 r\u0119cznie albo siewnikiem dziel\u0105c na po\u0142ow\u0119, wysiewa\u0107 krzy\u017cowo. Po nawo\u017ceniu przyst\u0105pi\u0107 do podlewania. Trzy podstawowe zabiegi piel\u0119gnacyjne powinny zawsze wyst\u0119powa\u0107 w nast\u0119puj\u0105cej kolejno\u015bci: -koszenie, -nawo\u017cenie, -podlewanie. Nawozy organiczne odgrywaj\u0105 mniejsz\u0105 rol\u0119 na trawnikach przeznaczonych dla relaksu czynnego i biernego. Przy nawo\u017ceniu trawnik\u00f3w zak\u0142adanych na glebach piaszczystych znaczenie nawo\u017cenia organicznego jest du\u017ce. Ze wzgl\u0119du jednak na mo\u017cliwo\u015b\u0107 ponownego zachwaszczenia gleby nie zalecamy stosowania nie sprawdzonych kompost\u00f3w. Nawo\u017cenie kompostem najlepiej wykona\u0107 posypuj\u0105c nim trawnik jesieni\u0105. Nawo\u017cenie obornikiem i gnojowic\u0105 mo\u017cna stosowa\u0107 na tych trawnikach, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105 u\u017cywane do cel\u00f3w wypoczynku i relaksu.<\/p>\n
WA\u0141OWANIE<\/p>\n
Zasadniczym wskazanym terminem wa\u0142owania trawnik\u00f3w jest wczesna wiosna. Celem tego wa\u0142owania wiosennego jest doci\u015bni\u0119cie gleby do korzeni po okresie zimowym, spowodowanym kolejnym zamarzaniem i rozmro\u017ceniem ziemi. Tylko w tym przypadku wa\u0142owanie trawnik\u00f3w mo\u017ce by\u0107 uzasadnione i nie przynosi ono ujemnych skutk\u00f3w dla prawid\u0142owego rozwoju ro\u015blin. Czynno\u015b\u0107 t\u0105 wykona\u0107, gdy gleba nie jest zbyt mokra i sucha (dobra plastyczno\u015b\u0107). Ka\u017cde wa\u0142owanie w innym terminie, oboj\u0119tnie jaki sk\u0142ad fizyczny posiada\u0107 b\u0119dzie gleba, powodowa\u0107 b\u0119dzie niszczenie struktury warstwy no\u015bnej, polegaj\u0105cej na zniszczeniu przepuszczalno\u015bci i wypieraniu powietrza. Najwi\u0119ksze ujemne dzia\u0142anie mo\u017ce wyrz\u0105dzi\u0107 na trawnikach wysiewanych na glebie o wysokiej zawarto\u015bci cz\u0119\u015bci sp\u0142awialnych (gliniastych) powy\u017cej 12%. Wi\u0119ksza zawarto\u015b\u0107 piasku (cz\u0119\u015bci szkieletowych) w warstwie no\u015bnej pozwala swobodniej stosowa\u0107 wa\u0142owanie. Wa\u0142y g\u0142adkie ca\u0142\u0105 swoj\u0105 powierzchni\u0105 dociskaj\u0105 gleb\u0119 zag\u0119szczaj\u0105c j\u0105. Aby ten ujemny proces cz\u0119\u015bciowo zmniejszy\u0107 przy jednoczesnym uzyskaniu efektu wyr\u00f3wnania powierzchni trawnika zaleca si\u0119 stosowanie wa\u0142u ko\u0142kowego. U\u017cycie takiego wa\u0142u pozwala na zmniejszenie skutk\u00f3w niszczenia na ca\u0142ej powierzchni struktury gleby. Masa wa\u0142u musi by\u0107 zawsze dostosowana do plastyczno\u015bci gleby, a miernikiem w\u0142a\u015bciwego doboru masy jest osiadanie trawnika podczas przejazdu wa\u0142u na g\u0142\u0119boko\u015bci 10-15 mm. Wa\u0142owa\u0107 na krzy\u017c, nie wykonywa\u0107 nag\u0142ych nawrot\u00f3w na trawniku. Efekt trawnika \u201ew pasy\u201d uzyskujemy poprzez wa\u0142owanie (szczotkowanie) raz w jedn\u0105, raz w drug\u0105 stron\u0119. Takie trawniki ogl\u0105damy na stadionach pi\u0142karskich.<\/p>\n
ODCHWASZCZANIE<\/p>\n
Walk\u0119 z chwastami nale\u017cy podj\u0105\u0107 przed wysiewem mieszanki traw. G\u0142\u00f3wnymi przyczynami zachwaszczania trawnik\u00f3w s\u0105 z\u0142y wyb\u00f3r ziemi polegaj\u0105cy na niesprawdzeniu jakie gatunki chwast\u00f3w w niej si\u0119 znajduj\u0105, udzia\u0142 nasion chwast\u00f3w w mieszance traw, nieodpowiednia pora wysiewu i niewykonywanie wszystkich czynno\u015bci piel\u0119gnacyjnych przed i po, s\u0105siedztwo zachwaszczonych ogrod\u00f3w, brak kompleksowej piel\u0119gnacji w nast\u0119pnym okresie wegetacji, koszenia, nawo\u017cenia.
\nTrawy bez naszej aktywnej pomocy zawsze przegraj\u0105 konkurencj\u0119 z chwastami, chwasty dzi\u0119ki swoim biologicznym cechom maj\u0105 przewag\u0119 nad trawami. Przewaga ta polega na wykorzystaniu sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych w g\u0142\u0119bokich warstwach ziemi, np.: mniszek pospolity, babka lancetowata, znosz\u0105 najtrudniejsze warunki klimatyczne, przystosowaniu si\u0119 do stan\u00f3w takich jak, np.: bardzo niskie koszenie (skrzyp polny, rdest ptasi). Tylko chwasty jednoroczne, je\u015bli nie wydadz\u0105 nasion mog\u0105 by\u0107 eliminowane przez koszenie. Gatunki chwast\u00f3w jednoli\u015bciennych, jak np.: perz, wiechlina roczna, s\u0105 praktycznie nieusuwalne nawet za pomoc\u0105 herbicyd\u00f3w selektywnych.
\nGatunki chwast\u00f3w wieloletnich dwuli\u015bciennych skutecznie mo\u017cemy eliminowa\u0107 z trawnika przy zastosowaniu \u015brodk\u00f3w chemicznych. Stosowanie chemicznych \u015brodk\u00f3w do zwalczania chwast\u00f3w kryje w sobie wiele niebezpiecze\u0144stw, s\u0105 to bowiem trucizny, kt\u00f3re zatruwaj\u0105 \u015brodowisko i zak\u0142\u00f3caj\u0105 przebieg normalnych proces\u00f3w biochemicznych. Aby nie ucieka\u0107 si\u0119 od razu do walki \u015brodkami chemicznymi, nale\u017cy najpierw przyj\u0105\u0107 eliminowanie chwast\u00f3w metod\u0105 po\u015bredni\u0105 polegaj\u0105c\u0105 na pokierowaniu walk\u0105 konkurencyjn\u0105 po\u017c\u0105danych gatunk\u00f3w (traw), aby rozwija\u0142y si\u0119 szybciej i silniej ni\u017c ro\u015bliny niepo\u017c\u0105dane (chwasty) wypieraj\u0105c ostatnie z darni. Recept\u0105 na realizacj\u0119 tej metody jest \u015bcis\u0142e przestrzeganie programu zak\u0142adania i piel\u0119gnacji trawnik\u00f3w, podan\u0105 w tej instrukcji. Je\u015bli ta metoda nie b\u0119dzie skuteczna to dopiero wtedy w\u0142\u0105czy\u0107 herbicydy. \u015arodki chwastob\u00f3jcze dzielimy na totalne, czyli niszcz\u0105ce wszelk\u0105 ro\u015blinno\u015b\u0107 oraz selektywne, tzn. dzia\u0142aj\u0105ce tylko na niekt\u00f3re gatunki ro\u015blin (dwuli\u015bcienne). Herbicydy zastosowane w du\u017cych dawkach staj\u0105 si\u0119 totalnymi, dlatego te\u017c umiej\u0119tno\u015b\u0107 ich stosowania jest najwa\u017cniejszym warunkiem osi\u0105gni\u0119cia dobrych rezultat\u00f3w. Na trawniki stosujemy tylko herbicydy selektywne dzia\u0142aj\u0105ce dolistnie. Aktualnie w kraju znajduje si\u0119 w sprzeda\u017cy wiele \u015brodk\u00f3w tego typu pochodzenia zagranicznego i krajowego, na opakowaniach podawane s\u0105 sposoby stosowania. Najskuteczniejsze dzia\u0142anie uzyskujemy wiosn\u0105, kiedy ro\u015bliny s\u0105 jeszcze delikatne, w nast\u0119pnych miesi\u0105cach nale\u017cy zwi\u0119ksza\u0107 dawki. Trawniki bardzo m\u0142ode: 20-25 ml\/10 l wody \u2013 opryskiwacz plecakowy. Trawniki stare: 30-40 ml\/10 l wody \u2013 rozpylacz. Zabieg wykonywa\u0107 przy ciep\u0142ej s\u0142onecznej pogodzie, nie podlewa\u0107 przez trzy dni, a je\u015bli spadnie deszcz oprysk nale\u017cy powt\u00f3rzy\u0107. Je\u015bli po 15 dniach brak efekt\u00f3w zwi\u0119kszy\u0107 dawki oprysku. Zawsze po stosowaniu \u015brodk\u00f3w chwastob\u00f3jczych wykona\u0107 nawo\u017cenie azotowe.<\/p>\n
WERTYKULACJA<\/p>\n
Trawniki z ka\u017cdym kolejnym rokiem podlegaj\u0105 procesom degradacyjnym i obni\u017caj\u0105 swoj\u0105 jako\u015b\u0107 techniczn\u0105. Ju\u017c po kilku latach gleba traci swoj\u0105 pierwotn\u0105 plastyczno\u015b\u0107 i przepuszczalno\u015b\u0107, a na powierzchni trawnika tworzy si\u0119 pr\u00f3chnica powierzchniowa \u201efilc trawnika\u201d. Utrata przepuszczalno\u015bci i sfilcowanie trawnika utrudnia dost\u0119p \u015bwiat\u0142a do dolnych cz\u0119\u015bci ro\u015blin, wody i powietrza oraz sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych do korzeni. Efektywno\u015b\u0107 stosowania zabieg\u00f3w takich jak podlewanie i nawo\u017cenie na zdegradowanej warstwie no\u015bnej i sfilcowanym trawniku jest bardzo ma\u0142a. Skutecznymi przeciwdzia\u0142aniami utrzymania efektowno\u015bci tych zabieg\u00f3w jest napowietrzanie (aeracja), pionowe ci\u0119cie trawnik\u00f3w (wertykulacja) i piaskowanie (dressing). Trawniki przydomowe ma\u0142o eksploatowane (deptane) o du\u017cej zawarto\u015bci cz\u0119\u015bci ziemistych (piaski) utrzymuj\u0105ce przepuszczalno\u015b\u0107 nie wymagaj\u0105 aeracji. Wszystkie trawniki wybitnie dekoracyjne o du\u017cej zawarto\u015bci darni koszone kosiarkami bez koszy i niedbale grabione po koszeniu nara\u017cone s\u0105 na szybkie powstawanie filcu ju\u017c po pierwszym roku wegetacji.
\nWertykulacja to pionowe ci\u0119cie trawnika. Jest to zabieg o du\u017cej skali skuteczno\u015bci, dlatego zanim zdecydujemy si\u0119 na jego zastosowanie nale\u017cy zacz\u0105\u0107 od mniej skutecznych zabieg\u00f3w, do kt\u00f3rych zaliczamy intensywne krzy\u017cowe grabienie i szczotkowanie. Systematyczne stosowanie tych czynno\u015bci przynajmniej 2-3 razy w roku os\u0142abia proces sfilcowania trawnika. Je\u017celi proces sfilcowania ju\u017c nast\u0105pi\u0142 nale\u017cy go zlikwidowa\u0107, bo w przeciwnym wypadku nast\u0105pi proces degradacji trawnika bardzo szybko. Aktualnie w sklepach ogrodniczych mo\u017cemy zaopatrzy\u0107 si\u0119 w r\u0119czny wertykulator, przypominaj\u0105cy grabie o bardzo cienkich haczykowatych i spr\u0119\u017cynuj\u0105cych z\u0119bach. Zastosowanie tego urz\u0105dzenia ma na celu usuni\u0119cie resztek obumar\u0142ych roz\u0142og\u00f3w i skoszonych \u017ad\u017abe\u0142 traw, stworzenie lepszych warunk\u00f3w dla dop\u0142ywu powietrza i wody oraz sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych do strefy korzeniowej, przygotowanie trawnika do piaskowania, przerzedzenie zbyt g\u0119stego wysiewu.
\nZabieg ten nale\u017cy wykonywa\u0107 na suchym, nisko skoszonym trawniku. Po wykonaniu tych czynno\u015bci nale\u017cy wyci\u0105gni\u0119te resztki darni wygrabi\u0107 i nast\u0119pnie dokona\u0107 piaskowania trawnika. Stosowanie piasku po wykonanej wertykulacji pozwala na poprawienie struktury warstwy no\u015bnej, zwi\u0119kszenie przepuszczalno\u015bci gleby i elastyczno\u015bci trawnika. Zastosowanie piasku jednolitej granulacji 0,75 -1.0 mm bez udzia\u0142u cz\u0119\u015bci sp\u0142awialnych (gliniastych) na trawniku sfilcowanym po wykonanej g\u0142\u0119bokiej wertykulacji przyniesie nie tylko popraw\u0119 struktury gleby, ale efekty w postaci pojawienia si\u0119 nowych p\u0119d\u00f3w.<\/p>\n
EKSPLOATACJA TRAWNIKA<\/p>\n
Na m\u0142ody, nowo za\u0142o\u017cony trawnik mo\u017cna wej\u015b\u0107 bez obawy jego uszkodzenia po trzech miesi\u0105cach wegetacyjnych, a umiarkowana eksploatacja (deptanie) po up\u0142ywie sze\u015bciu miesi\u0119cy. Wa\u017cnym jest, aby przy u\u017cytkowaniu trawnika zmienia\u0107 co pewien czas miejsce, np.: pla\u017cowania, gry w pi\u0142k\u0119, itp. Planowe rozk\u0142adanie obci\u0105\u017cenia na ca\u0142\u0105 powierzchni\u0119 trawnika nie powoduje nadmiernego wyeksploatowania jednego miejsca, kt\u00f3re mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 trudne do odtworzenia pierwotnego.
\nCzy przyjaciel cz\u0142owieka, pies, mo\u017ce u\u017cytkowa\u0107 trawnik tak jak jego Pan? Tak, ale jego Pan musi go nauczy\u0107, czego mu nie wolno na trawniku robi\u0107. Za\u0142atwianie si\u0119 na trawniku przez psa czy kota powoduje miejscowe uszkodzenie trawnika. W takim przypadku nale\u017cy jak najszybciej sp\u0142uka\u0107 to miejsce konewk\u0105 pe\u0142n\u0105 wody. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce nasz pies, jak i wi\u0119kszo\u015b\u0107 ps\u00f3w moich znajomych nie za\u0142atwia si\u0119 w ogrodzie lecz prosi o wypuszczenie go na zewn\u0105trz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
TRAWNIKI \u2013 JAK JE ZAK\u0141ADA\u0106, PIEL\u0118GNOWA\u0106 I EKSPLOATOWA\u0106 Trawniki spe\u0142niaj\u0105 wielorakie funkcje w \u017cyciu cz\u0142owieka spe\u0142niaj\u0105c wiele funkcji takich jak oczyszczanie powietrza ze szkodliwych dla cz\u0142owieka gaz\u00f3w, metali ci\u0119\u017ckich i t\u0142umienie ha\u0142asu. Korzystnie dzia\u0142aj\u0105 na system nerwowy i samopoczucie, rozwijaj\u0105 poczucie pi\u0119kna i estetyki. Nowoczesna willa bez trawnika nie ma \u017cadnego uroku. I na odwr\u00f3t, stary, ale zadbany domek z otaczaj\u0105cym trawnikiem daje efekt estetyki. Daj\u0105 one nie tylko wizualny efekt, ale najcz\u0119\u015bciej jest symbolem \u0142adu i czysto\u015bci w tym…<\/p>\n